Niet om het huis direct te versieren, maar om rustig te controleren wat nog werkt, welke snoeren vervangen moeten worden en hoeveel verlichting je dit jaar werkelijk nodig hebt.

Dat voorkomt een bekend probleem: je hebt de kerstboom bijna helemaal versierd en ontdekt pas bij het insteken van de stekker dat een deel van de lampjes niet brandt. Of je staat buiten met een lichtsnoer dat net te kort blijkt te zijn voor de dakrand, haag of schutting.

Door de kerstverlichting nu te testen en een eenvoudig lichtplan te maken, kun je later zonder haast beginnen met versieren.

Waarom kerstverlichting al in september testen?

Kerstverlichting wordt het grootste deel van het jaar opgeborgen. Tijdens die opslag kunnen snoeren bekneld raken, stekkers beschadigen en batterijen gaan lekken. Soms is een lichtsnoer vorig seizoen al defect teruggelegd met het voornemen er later naar te kijken.

September geeft je voldoende tijd om alles rustig te controleren. Moet er iets worden vervangen, dan hoef je niet op het drukste moment van het seizoen naar een alternatief te zoeken.

Een vroege controle helpt ook om onnodige aankopen te voorkomen. Misschien blijkt dat je nog drie goed werkende snoeren hebt, terwijl je dacht dat er maar één over was.

Plan één middag of avond om alle verlichting bij elkaar te leggen. Controleer daarbij niet alleen de lampjes, maar ook adapters, timers, verlengsnoeren en bevestigingsmateriaal.

Verzamel eerst alle verlichting

Haal de kerstverlichting uit de berging, kast of zolder en leg alles per toepassing bij elkaar.

Maak bijvoorbeeld aparte groepen voor:

• de kerstboom;
• ramen en vensterbanken;
• het kerstdorp;
• guirlandes en kransen;
• buitenverlichting;
• verlichting op batterijen;
• lichtfiguren en projectoren;
• reserveonderdelen, adapters en timers.

Controleer of ieder snoer nog bij de juiste adapter hoort. Vooral bij oudere verlichting kunnen adapters op elkaar lijken, terwijl het voltage of vermogen verschilt.

Gebruik daarom alleen de adapter die bij de verlichting hoort of die volgens de fabrikant uitdrukkelijk geschikt is voor dat product. Markeer bij het opbergen voortaan welke adapter bij welk snoer hoort.

Bekijk snoer, stekker en adapter voordat je de verlichting aansluit

Rol een lichtsnoer volledig uit voordat je het aansluit. Zo kun je het over de hele lengte controleren en voorkom je dat beschadigingen tussen een kluwen kabels verborgen blijven.

Let op:

• scheurtjes en sneden in het snoer;
• knikken of afgeplatte gedeelten;
• loszittende draden;
• verkleuring rond de stekker of adapter;
• beschadigde lampfittingen;
• corrosie of vochtsporen;
• losse verbindingen;
• een adapter die gebarsten of vervormd is.

Gebruik verlichting met zichtbare beschadigingen niet opnieuw. Een beschadigd snoer met plakband omwikkelen is geen betrouwbare reparatie. Vervang het product of vraag de fabrikant of een passend onderdeel verkrijgbaar is.

Ruik je tijdens het testen een brandlucht, wordt een stekker opvallend heet of hoor je een vreemd zoemend geluid? Trek de stekker dan uit het stopcontact en gebruik de verlichting niet verder.

Test ieder lichtsnoer afzonderlijk

Sluit de verlichting pas aan nadat je de eerste visuele controle hebt uitgevoerd. Test ieder snoer apart in een vrij stopcontact en blijf erbij terwijl het brandt.

Controleer:

• of alle lampjes aangaan;
• of verschillende lichtstanden werken;
• of de timerfunctie reageert;
• of de afstandsbediening nog werkt;
• of het licht rustig en gelijkmatig brandt;
• of stekker en adapter normaal blijven;
• of de ingestelde lichtkleur bij de rest van je verlichting past.

Laat een snoer tijdens de eerste test enige tijd branden, maar houd toezicht. Zo merk je eerder of het licht gaat flikkeren of een onderdeel ongewoon warm wordt.

Bij sommige lichtsnoeren kan een afzonderlijk lampje worden vervangen. Gebruik dan uitsluitend een geschikt vervangend lampje. Bij moderne LED-snoeren zijn de lampjes vaak niet los vervangbaar.

Binnenverlichting is niet automatisch geschikt voor buiten

Verlichting die binnen prima werkt, mag niet vanzelfsprekend buiten worden gebruikt. Buiten krijgt het snoer te maken met regen, vuil, vorst en temperatuurschommelingen.

Controleer daarom de verpakking, handleiding of markering aan het snoer. Volgens Milieu Centraal hoort buitenverlichting beschermd te zijn tegen vocht en vuil. Een aanduiding van IP23 of hoger geeft aan dat een product een vorm van bescherming voor buitengebruik heeft, maar volg altijd de precieze gebruiksaanwijzing van de fabrikant.

Let ook op de adapter. Een lichtsnoer kan geschikt zijn voor buiten terwijl de bijbehorende transformator op een droge of beschutte plaats moet blijven.

Leg verbindingen en stekkers niet los op de grond of in een plek waar water blijft staan. Gebruik alleen verlengmateriaal en aansluitingen die voor de betreffende buitenomgeving geschikt zijn.

Maak eerst een lichtplan

Een lichtplan hoeft geen technische tekening te zijn. Een eenvoudige schets van de woonkamer, tuin of gevel is vaak al voldoende.

Noteer waar je verlichting wilt plaatsen en meet vervolgens de benodigde lengte. Houd ook rekening met de afstand tussen het eerste lampje en de stekker. Dit aanloopsnoer telt vaak niet mee als verlichte lengte, maar is wel bepalend voor de bereikbaarheid van het stopcontact.

Meet voor buitenverlichting onder andere:

• de lengte van een dakrand of reling;
• de omtrek van een struik of boom;
• de lengte van een schutting;
• de afstand tot het dichtstbijzijnde geschikte stopcontact;
• de route die het snoer veilig kan volgen;
• de extra lengte die nodig is bij bochten en bevestigingspunten.

Koop niet automatisch exact de gemeten lengte. Een kleine praktische marge maakt het bevestigen gemakkelijker. Een meterslang overschot wegwerken is echter ook onhandig.

Hoeveel lampjes heb je nodig voor de kerstboom?

Er bestaat geen vast aantal lampjes dat voor iedere kerstboom perfect is. Een smalle boom van 180 centimeter vraagt minder verlichting dan een volle boom met dezelfde hoogte.

Ook je eigen voorkeur speelt mee. De één houdt van een rustige gloed, terwijl de ander de boom graag uitbundig laat fonkelen.

Kijk daarom naar:

• de hoogte van de boom;
• de diameter van de onderste takken;
• de afstand tussen de lampjes;
• de verlichte lengte van het snoer;
• de gewenste hoeveelheid licht;
• de manier waarop je het snoer door de boom verdeelt.

Heb je nog verlichting van vorig jaar? Hang het snoer tijdens de test losjes over een grote tafel, trapleuning of een deel van de kunstboom. Zo krijg je een betere indruk van de lichtdichtheid dan wanneer het opgerold op de vloer ligt.

Begin bij een kerstboom meestal dicht bij de stroomvoorziening en verdeel de lampjes gelijkmatig. Houd de stekkerverbinding bereikbaar en voorkom dat snoeren strak rond takken worden getrokken.

Kies één lichtkleur of maak bewuste zones

Warmwit licht kan per merk en product anders ogen. Het ene snoer geeft een zachte gouden gloed, terwijl het andere bijna helderwit lijkt.

Test daarom verschillende snoeren tegelijk voordat je ze in één decoratie verwerkt. Dat is vooral belangrijk bij een kerstboom, guirlande of gevel waarin meerdere sets direct naast elkaar hangen.

Verschillen hoeven niet altijd storend te zijn. Je kunt lichtkleuren ook bewust per zone gebruiken. Kies bijvoorbeeld warmwit in de woonkamer, helder licht bij een winterdorp en gekleurde verlichting in een speelse buitenopstelling.

Het belangrijkste is dat de verdeling bewust voelt. Een enkel afwijkend lichtsnoer midden in een verder rustige decoratie valt meestal sterker op dan twee duidelijk gescheiden lichtzones.

Denk na over stroompunten en stekkerdozen

Breng vooraf in kaart welke stopcontacten je kunt gebruiken. Voorkom dat looproutes vol losse snoeren komen te liggen of dat deuren en ramen op kabels worden dichtgedrukt.

Sluit niet meerdere verlengsnoeren achter elkaar aan. Brandweer Nederland adviseert bovendien kabelhaspels bij gebruik volledig af te rollen en het maximale vermogen van een stekkerdoos niet te overschrijden.

Het maximale vermogen staat doorgaans op de stekkerdoos. Tel bij grotere lichtfiguren, projectoren en andere apparaten het opgenomen vermogen bij elkaar op.

LED-kerstverlichting gebruikt meestal relatief weinig stroom, maar dat betekent niet dat iedere combinatie van snoeren, adapters en stekkerdozen automatisch veilig is. Volg de instructies van de fabrikant en plaats stekkerdozen op een droge, goed bereikbare plek.

Gebruik een timer voor vaste lichtmomenten

Kerstverlichting hoeft niet de hele dag en nacht aan te staan. Met een timer kun je vaste tijden instellen en voorkom je dat verlichting onnodig blijft branden.

Milieu Centraal adviseert verlichting uit te schakelen wanneer je niet thuis bent of naar bed gaat. Een timer kan daarbij helpen.

Maak per ruimte of buitenzone een eenvoudig schema. Bijvoorbeeld:

• binnenverlichting aan het einde van de middag aan;
• buitenverlichting later op de avond uit;
• het kerstdorp alleen aan wanneer er iemand in de kamer is;
• lichtfiguren niet gedurende de hele nacht laten branden.

Controleer of de timer of slimme stekker geschikt is voor het aangesloten vermogen en voor gebruik binnen of buiten. Een gewone binnentimer hoort niet onbeschermd in de tuin te liggen.

LED-verlichting is de praktische keuze

LED-kerstverlichting gebruikt aanzienlijk minder stroom dan oude kerstverlichting met gloeilampjes. Milieu Centraal geeft aan dat een snoer met LED-lampjes ongeveer acht keer zo zuinig kan zijn als een vergelijkbaar snoer met gloeilampjes.

LED-lampjes worden bovendien minder warm en zijn in veel kleuren en vormen verkrijgbaar.

Heb je nog oude, werkende gloeilampverlichting? Dan kun je bij vervanging bewust voor LED kiezen. Oude elektrische kerstverlichting hoort niet bij het gewone restafval, maar kan worden ingeleverd als elektrisch apparaat bij een geschikt inzamelpunt, winkel of milieustraat.

Vervang verlichting niet uitsluitend omdat een nieuwe trendkleur aantrekkelijk is. Een goed werkend LED-snoer kan meestal meerdere seizoenen opnieuw worden gebruikt.

Let ook op batterijen

Kleine lichtdecoraties en kransen werken vaak op batterijen. Open het batterijvak en controleer of er oude batterijen zijn achtergebleven.

Zie je lekkage, witte aanslag of corrosie? Raak het materiaal niet onnodig aan en volg de veiligheidsaanwijzingen voor het verwijderen van lekkende batterijen. Is het batterijvak aangetast, gebruik de decoratie dan niet zonder te beoordelen of deze nog veilig functioneert.

Vervang batterijen als complete set en combineer geen oude en nieuwe exemplaren. Gebruik ook geen verschillende typen door elkaar.

Oplaadbare batterijen kunnen bij regelmatig gebruikte decoratie afval en kosten beperken, mits het product daarvoor geschikt is.

Bevestig verlichting zonder het snoer te beschadigen

Gebruik geschikte clips, haakjes of zachte binders om kerstverlichting vast te zetten. Nietjes, spijkers en scherpe metalen bevestigingen kunnen het snoer beschadigen.

Trek kabels niet strak en houd rekening met beweging door wind. Buitenverlichting moet stevig genoeg vastzitten om niet los te raken, maar het snoer mag nergens worden afgekneld.

Wil je verlichting hoog aan een gevel of in een grote boom aanbrengen? Beoordeel dan of je de plek veilig kunt bereiken. Werk niet alleen op een instabiele ladder. Voor moeilijk bereikbare plaatsen kan professionele hulp verstandiger zijn.

Label alles voordat het weer de doos in gaat

Na het testen kun je de verlichting overzichtelijk opbergen totdat je daadwerkelijk gaat versieren.

Rol ieder snoer losjes om een kabelhouder of stevig stuk karton. Bevestig een label met daarop:

• binnen of buiten;
• de plaats waar het snoer wordt gebruikt;
• lichtkleur;
• verlichte lengte;
• aantal lampjes;
• bijbehorende adapter;
• eventuele defecten of ontbrekende onderdelen.

Bewaar adapters bij het juiste lichtsnoer. Een foto van het etiket of de verpakking kan later eveneens handig zijn.

Zo hoef je tijdens het versieren niet opnieuw uit te zoeken welk snoer voor de boom, gevel of het kerstdorp bedoeld was.

De laatste controle voordat je gaat versieren

Controleer voor definitieve plaatsing nog één keer of:

• alle gebruikte verlichting onbeschadigd is;
• buitenverlichting werkelijk voor buiten geschikt is;
• adapters en transformators op de juiste plek liggen;
• verbindingen beschermd zijn tegen vocht;
• snoeren geen looproutes blokkeren;
• kabelhaspels volledig zijn afgerold;
• stekkerdozen niet worden overbelast;
• timers op logische tijden staan;
• verlichting kan worden uitgeschakeld wanneer je weggaat of gaat slapen.

Eerst testen, later ontspannen versieren

Kerstverlichting testen is misschien niet het meest feestelijke onderdeel van de voorbereiding. Toch levert een uurtje controleren en meten later veel gemak op.

Je weet welke snoeren werken, waar ieder lichtsnoer komt en of er werkelijk iets vervangen moet worden. Bovendien kun je de verlichting straks direct gebruiken wanneer de kerstboom, het kerstdorp of de buitendecoratie wordt opgebouwd.

September is dus niet te vroeg. Het is juist het moment waarop je alles rustig kunt voorbereiden, zonder dat het huis al volledig in kerstsfeer hoeft te zijn.

Als straks de donkere avonden komen, hoef je alleen nog de lampjes op hun plek te hangen en ze aan te zetten.